Relacja Nuncjusza w RPA: Pięć jubileuszy kardynała Wilfrida Napiera w Kokstad

W sobotę, 7 listopada 2026 r. w godzinach porannych, przewodniczyłem Mszy Świętej w parafii Matki Bożej Bolesnej w Johannesburgu, podczas której udzieliłem Sakramentu Bierzmowania 27 dorosłym osobom.

Bezpośrednio po zakończeniu uroczystości udałem się na lotnisko, skąd odleciałem do Durbanu. Stamtąd czekała mnie jeszcze prawie czterogodzinna podróż samochodem do Kokstad. Była to moja pierwsza wizyta w tym mieście, oddalonym od Pretorii o około 787 kilometrów. Celem podróży był udział w wyjątkowej uroczystości – obchodach pięciu jubileuszy kardynała Wilfrida Foxa Napiera OFM, jednego z najbardziej zasłużonych pasterzy Kościoła katolickiego w Republice Południowej Afryki.

Kokstad, malowniczo położone u podnóża Gór Smoczych (Drakensberg), w południowej części prowincji Kwa Zulu-Natal, niedaleko granicy z Prowincją Przylądkową Wschodnią, jest miastem o bogatej historii i szczególnym znaczeniu dla Kościoła katolickiego w Afryce Południowej. Otoczone łagodnymi wzgórzami, z dominującym nad okolicą masywem Mount Currie, leży na wysokości około 1300 metrów nad poziomem morza. Stanowi ważny ośrodek administracyjny, handlowy i rolniczy regionu znanego historycznie jako East Griqualand.

Początki miasta sięgają drugiej połowy XIX wieku i wiążą się z ludem Griqua oraz jego przywódcą Adamem Kokiem III (1811–1875). W latach sześćdziesiątych XIX wieku poprowadził on swoją społeczność na wschód, w poszukiwaniu nowych ziem, na których mogłaby ona żyć w pokoju i zachować niezależność. W 1872 roku powstało miasto nazwane Kokstad na cześć swego założyciela. Jego nazwa łączy nazwisko Kok z wywodzącym się z języka niderlandzkiego słowem stad, oznaczającym miasto.

Historia obecności Kościoła katolickiego w Kokstad rozpoczęła się w 1884 roku, kiedy przybył tutaj pierwszy proboszcz, o. John Nicholas Meyer ze Zgromadzenia Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej (OMI). We wrześniu tego samego roku żołnierze formacji Cape  Mounted Riflemen wznieśli niewielką kaplicę, która stała się pierwszym miejscem katolickiego kultu w mieście. Cztery lata później przybyły siostry Świętego Krzyża z Menzingen, podejmując działalność wychowawczą i edukacyjną, która przez kolejne pokolenia odgrywała istotną rolę w życiu miejscowej społeczności.

Wraz z rozwojem wspólnoty katolickiej pojawiła się potrzeba budowy większej świątyni. W 1924 roku wzniesiono kościół pod wezwaniem św. Patryka, który z czasem stał się katedrą miejscowej diecezji. Jego charakterystyczne dwie wieże do dziś należą do najbardziej rozpoznawalnych elementów panoramy miasta.

Ważnym etapem rozwoju struktur kościelnych było utworzenie 8 kwietnia 1935 roku Prefektury Apostolskiej Mount Currie, przekształconej 11 lipca 1939 roku w Wikariat Apostolski Kokstad. Ostatecznie, 11 stycznia 1951 roku, w ramach ustanowienia zwyczajnej hierarchii kościelnej w Republice Południowej Afryki, powstała diecezja Kokstad, której patronem jest św. Patryk.

To właśnie z tym miastem związane są początki posługi biskupiej kardynała Wilfrida Foxa Napiera OFM. Urodzony 8 marca 1941 roku w pobliskim Matatiele, w 1978 roku został mianowany administratorem apostolskim diecezji Kokstad, a 28 lutego 1981 roku przyjął święcenia biskupie, stając się jej pierwszym biskupem wywodzącym się z miejscowej społeczności. Kierował diecezją do 1992 roku, kiedy został mianowany arcybiskupem Durbanu. W uznaniu jego zasług dla Kościoła papież Jan Paweł II włączył go w 2001 roku do Kolegium Kardynalskiego. Obecnie, pomimo osiągnięcia 85. roku życia, nadal służy Kościołowi jako administrator apostolski diecezji Eshowe.

W niedzielę 8 listopada 2026 roku katedra św. Patryka w Kokstad stała się miejscem wyjątkowego dziękczynienia. Tego dnia uroczyście obchodzono pięć jubileuszy kardynała Napiera: 85. rocznicę urodzin, 65-lecie pierwszej profesji zakonnej w Zakonie Braci Mniejszych, 56-lecie święceń kapłańskich, 45-lecie posługi biskupiej oraz 25-lecie wyniesienia do godności kardynalskiej.

Było to wydarzenie szczególne nie tylko dla samego Jubilata, ale również dla całej wspólnoty Kościoła katolickiego w Afryce Południowej. Kardynał powrócił bowiem do miejsca, z którym związane są początki jego posługi biskupiej, a które zajmuje wyjątkowe miejsce w jego życiu i sercu. Można powiedzieć, że w pewnym sensie powrócił do swoich pasterskich korzeni, aby wraz z wiernymi dziękować Bogu za długą i bogatą drogę powołania.

Uroczysta Eucharystia zgromadziła licznych biskupów, kapłanów, osoby konsekrowane, członków rodziny Jubilata oraz setki wiernych, którzy wypełnili katedrę św. Patryka. Homilię wygłosił arcybiskup Zolile Peter Mpambani SCJ, metropolita Bloemfontein i były biskup Kokstad. Cała celebracja przebiegała w atmosferze głębokiej modlitwy, radości i wdzięczności za wieloletnią posługę Kardynała, który przez dziesięciolecia pozostawał blisko powierzonego mu Ludu Bożego.

Szczególnym i bardzo wzruszającym momentem uroczystości było odczytanie przesłania papieża Leona XIV, skierowanego do kardynała Napiera z okazji jego pięciu jubileuszy. Jako nuncjusz apostolski w Republice Południowej Afryki miałem zaszczyt osobiście przekazać Jubilatowi życzenia Ojca Świętego.

Przesłanie, wystosowane z Watykanu 17 października 2026 roku i podpisane przez substytuta Sekretariatu Stanu, arcybiskupa Paola Rudellego, zawierało serdeczne pozdrowienia i życzenia papieża Leona XIV. Ojciec Święty wyraził wdzięczność Bogu Wszechmogącemu za oddaną służbę Kardynała na rzecz Ludu Bożego w Afryce Południowej. Polecając jego dalszą posługę wstawiennictwu Maryi, Matki Kościoła, udzielił mu Apostolskiego Błogosławieństwa jako zadatku trwałej radości i pokoju w Chrystusie Panu.

Przed odczytaniem papieskiego przesłania podkreśliłem, że jest ono szczególnym znakiem duchowej jedności z Następcą św. Piotra. Przypomniałem również, że każda z obchodzonych rocznic stanowi zaproszenie do kontemplacji wierności Boga, który powołuje człowieka, umacnia go swoją łaską i towarzyszy mu na wszystkich etapach życia. Za tymi jubileuszowymi datami kryją się bowiem niezliczone spotkania, modlitwy, wyrzeczenia, ofiary oraz gesty duszpasterskiej troski, które razem tworzą piękne świadectwo życia oddanego Chrystusowi i Jego Kościołowi w duchu św. Franciszka z Asyżu.

Korzystając z tej wyjątkowej okazji, podzieliłem się również osobistym wspomnieniem związanym z początkiem mojej misji dyplomatycznej w Republice Południowej Afryki. Diecezja Eshowe, w której kardynał Napier pełni obecnie funkcję administratora apostolskiego, była pierwszą diecezją, którą odwiedziłem po rozpoczęciu mojej posługi nuncjusza apostolskiego. Do dziś z wielką wdzięcznością wspominam serdeczność, życzliwość i prawdziwie braterskie przyjęcie, jakiego wówczas doświadczyłem ze strony Kardynała. Jego otwartość i gościnność pomogły mi poczuć się jak w domu w tej nowej części świata, u progu kolejnego etapu mojej służby Stolicy Apostolskiej.

Składając Jubilatowi osobiste życzenia, prosiłem Boga, aby obdarzał go dobrym zdrowiem, pokojem serca, nowymi siłami oraz nieustającą radością płynącą ze świadomości, jak bardzo jego posługa jest ceniona i jak wiele dobra przyniosła Kościołowi. Życzyłem mu również, aby nadal doświadczał wdzięczności i miłości ludzi, którym przez tyle lat służył, oraz braterskiej bliskości współbraci franciszkanów, biskupów i kapłanów. Powierzyłem go macierzyńskiej opiece Najświętszej Maryi Panny oraz wstawiennictwu św. Franciszka z Asyżu, kończąc życzenia tradycyjnymi słowami: Ad multos annos! Pax et bonum!

Pod koniec uroczystości arcybiskup Mpambani odczytał również list gratulacyjny kardynała Stephena Brislina, arcybiskupa Johannesburga i przewodniczącego Konferencji Episkopatu Afryki Południowej. W swoim przesłaniu kardynał Brislin zwrócił szczególną uwagę na odwagę Jubilata w przeciwstawianiu się niesprawiedliwości, zwłaszcza w trudnych latach apartheidu. Podkreślił jego wierność Ewangelii, wieloletnie zaangażowanie w życie Kościoła lokalnego i powszechnego, a także prostotę, dostępność i autentyczną troskę o kapłanów oraz wiernych świeckich.

Słowa te przypomniały, że posługa kardynała Napiera przypadła na okres niezwykle ważnych przemian społecznych i politycznych w Republice Południowej Afryki. Jako pasterz Kościoła był on świadkiem bolesnych podziałów, ale również stopniowego rodzenia się nowej nadziei, pojednania i dążenia do budowania społeczeństwa opartego na poszanowaniu godności każdego człowieka. Jego głos, zakorzeniony w nauczaniu Ewangelii i społecznej doktrynie Kościoła, przez wiele lat pozostawał istotnym elementem publicznego świadectwa wspólnoty katolickiej.

Sam Jubilat nie krył wzruszenia i radości. Dziękował za obecność tak licznie zgromadzonych wiernych, piękno liturgii, śpiew oraz wygłoszoną homilię. Przede wszystkim jednak podkreślił, że najgłębszym sensem jubileuszowej celebracji jest dziękczynienie Bogu za wszystkie zadania i posługi, które mógł podejmować w ciągu swojego długiego życia. W jego słowach wybrzmiewała franciszkańska prostota oraz świadomość, że wszystko, czym człowiek jest i co może uczynić dobrego, pozostaje przede wszystkim darem Bożej łaski.

Uroczystość w Kokstad była zatem czymś znacznie więcej niż wspomnieniem kolejnych rocznic z życia jednego człowieka. Stała się pięknym świadectwem żywej pamięci i wdzięczności Kościoła wobec pasterza, który przez dziesięciolecia współtworzył jego historię. Pięć jubileuszy kardynała Wilfrida Napiera przypomniało nam wszystkim, że prawdziwa wielkość pasterskiej posługi nie mierzy się godnościami, urzędami ani zaszczytami, lecz wiernością Chrystusowi, miłością do Kościoła i ofiarną służbą drugiemu człowiekowi.

W tych jubileuszowych obchodach można było dostrzec szczególne piękno Kościoła, który nie zapomina o swoich pasterzach, lecz otacza ich wdzięcznością, modlitwą i serdeczną pamięcią. Było to również wymowne świadectwo tego, że dobro uczynione z miłości do Chrystusa nigdy nie przemija. Pozostaje ono obecne w sercach ludzi, w historii wspólnot i w kolejnych pokoleniach, które czerpią inspirację z przykładu swoich poprzedników.

Dla mnie osobiście pobyt w Kokstad był nie tylko okazją do uczestnictwa w pięknej uroczystości, ale również do głębszego poznania historii miejscowego Kościoła i spotkania z żywym świadectwem wiary, która na tej ziemi zakorzeniła się dzięki poświęceniu misjonarzy, osób konsekrowanych, kapłanów i wiernych świeckich. Historia tego miasta, jego katedry i ludzi przypomina, że Kościół wzrasta nie tylko dzięki wielkim wydarzeniom, lecz przede wszystkim dzięki codziennej, cierpliwej wierności Ewangelii.

Powracałem z Kokstad z sercem pełnym wdzięczności i z przekonaniem, że najpiękniejszym owocem życia oddanego Bogu jest dobro, które pozostaje w innych ludziach. Jubileusze kardynała Napiera pokazały, że nawet po wielu dziesięcioleciach posługi można nadal być znakiem nadziei, pokoju i duchowej młodości. Święty Franciszek z Asyżu przypominał swoim braciom, aby nade wszystko głosili Ewangelię własnym życiem. Wydaje się, że właśnie w tym duchu można odczytać długą i owocną drogę powołania dostojnego Jubilata.

Niech zatem świadectwo kardynała Wilfrida Napiera będzie zachętą dla nas wszystkich, abyśmy niezależnie od wieku, pełnionych funkcji i okoliczności życia nie ustawali w czynieniu dobra, zachowywali ufność w Bożą Opatrzność i pozostawali wierni powołaniu, które otrzymaliśmy. Albowiem życie przeżywane w miłości do Boga i bliźniego nigdy nie traci swojego znaczenia, a każdy dzień ofiarowany Chrystusowi może stać się początkiem nowego dobra.

Ad multosannos, Eminencjo! Pax et bonum!

✠ Henryk M. Jagodziński
NUNCJUSZ APOSTOLSKI W RPA, LESOTHO, NAMIBII, ESWATINI i BOTSWANIE

Pretoria, dnia 9 listopada 2026 r.