Relacja Nuncjusza w RPA: Spotkanie z Przełożonymi zakonnymi w „Lumko”

Kiedy w Polsce zaczyna się już wiosna, tutaj – na południu Afryki – nadchodzi jesień. Te różnice między półkulami odczuwa się szczególnie o świcie.

W środę, 11 marca 2026 r., opuszczałem Pretorię wcześnie rano, aby udać się do Johannesburga. Miasto powoli budziło się z nocnego półmroku. Ciemność ustępowała miejsca delikatnemu światłu wschodzącego słońca, które powoli rozlewało się nad dachami domów i ulicami. W powietrzu czuć było jednak wyraźny chłód, pierwszy oddech nadchodzącej jesieni.

Celem mojej podróży było Lumko Retreat Formation, Training & Conference Centre, należące do archidiecezji Johannesburga. Właśnie tam, od 9 do 12 marca, odbywało się doroczne spotkanie Leadership Conference of Consecrated Life – Southern Africa (LCCLSA). Tegoroczne zgromadzenie przebiegało pod hasłem: „Missionaries of Hope and Joy in Search for New Life” – „Misjonarze nadziei i radości w poszukiwaniu nowego życia”. Zostałem zaproszony, aby w środę (11 marca) celebrować Mszę Świętą i wygłosić homilię dla uczestników spotkania.

Kiedy wysiadłem z samochodu przed ośrodkiem Lumko, powitał mnie przenikliwy chłód poranka. Był to ten szczególny rodzaj zimna, który nie jest jeszcze zimą, ale już zapowiada zmianę pory roku. W kaplicy byłem około dwudziestu minut przed rozpoczęciem liturgii, która była zaplanowana na godzinę siódmą. Początkowo było jeszcze kilka wolnych miejsc, lecz w krótkim czasie kaplica wypełniła się całkowicie.

Msza Święta była koncelebrowana między innymi przez J.E. bpa Vusumuzi Francisa Mazibuko OMI, wikariusza apostolskiego Ingwavuma, odpowiedzialnego w Konferencji Biskupów Katolickich Afryki Południowej za kontakty z osobami życia konsekrowanego oraz przez kilkunastu kapłanów reprezentujących różne zgromadzenia zakonne.

Atmosfera modlitwy była bardzo skupiona. W ciszy poranka, kiedy dzień dopiero się rozpoczynał, słowa liturgii brzmiały szczególnie mocno. Było w tym spotkaniu coś bardzo prostego, a jednocześnie głębokiego: ludzie różnych narodów, języków i zgromadzeń zgromadzeni wokół jednego ołtarza.

W homilii zwróciłem się do zgromadzonych sióstr i braci w życiu konsekrowanym, przekazując im najpierw serdeczne pozdrowienia Ojca Świętego oraz jego apostolskie błogosławieństwo. Powiedziałem, że ich spotkanie nie jest jedynie wydarzeniem organizacyjnym czy administracyjnym. Jest przede wszystkim czasem łaski: chwilą modlitwy, refleksji i odnowienia misyjnego ducha. Temat spotkania: „Misjonarze nadziei i radości w poszukiwaniu nowego życia”, wydał mi się bardzo głęboki i niezwykle aktualny. Każde autentyczne powołanie chrześcijańskie jest przecież powołaniem do niesienia nadziei światu. Jednak życie konsekrowane czyni to w sposób szczególny i bardzo widoczny. Przez swoje życie osoby zakonne wskazują bowiem na rzeczywistość, która przekracza to, co przemijające. Ich życie przypomina światu, że ostatecznym celem człowieka nie jest sukces, bogactwo ani władza, lecz Królestwo Boże. Punktem wyjścia do tej refleksji stała się Ewangelia z Kazania na Górze, w której Jezus mówi: „Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić”. Te słowa pokazują głęboką ciągłość Bożego planu zbawienia. Jezus nie odrzuca Prawa danego Mojżeszowi. On doprowadza je do pełni. W Nim obietnice Starego Przymierza osiągają swoje spełnienie. Przykazania Boże przestają być jedynie zewnętrznym zbiorem zasad. W Chrystusie stają się drogą prowadzącą do prawdziwej wolności i do komunii z Bogiem. Podkreśliłem także inne słowa Jezusa z tej samej Ewangelii: że dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna litera Prawa nie utraci swojej wartości. Prawda objawiona przez Boga nie starzeje się i nie traci znaczenia wraz z upływem czasu. Przykazania nie są przepisami, które można zmieniać zgodnie z modą czy opiniami epoki. Wyrażają one Bożą mądrość i godność człowieka stworzonego na obraz Boga. W tym kontekście przypomniałem, jak ważna jest dziś wierność Ewangelii. Żyjemy w świecie, który często przeżywa zamieszanie w sprawach prawdy i moralności. Wiele osób nie wie już, gdzie szukać pewnego punktu odniesienia. Dlatego świadectwo ludzi wiernych Ewangelii staje się tak potrzebne.

Osoby konsekrowane mają w tym szczególną rolę. Ich śluby: ubóstwa, czystości i posłuszeństwa, są jak żywe przypomnienie Ewangelii. Ubóstwo mówi światu, że Bóg jest większy niż dobra materialne. Czystość przypomina, że ludzkie serce zostało stworzone dla miłości, która przekracza ograniczenia tego świata. Posłuszeństwo pokazuje, że prawdziwa wolność rodzi się z zaufania Bogu. Wspomniałem również o refleksjach Ojca Świętego na temat współczesnego świata (Przemówienie Ojca Świętego Leona XIV do wyższych przełożonych Towarzystwa Jezusowego 24.10.2025 r.). Żyjemy w czasie wielkich przemian: technologicznych, kulturowych i społecznych. Rozwój sztucznej inteligencji zmienia sposób pracy i komunikacji ludzi. W wielu krajach rosną podziały polityczne i społeczne. Konsumpcjonizm i indywidualizm często prowadzą do obojętności wobec innych. W takiej rzeczywistości wiele osób czuje się zagubionych. Szukają sensu życia, tożsamości i nadziei. I właśnie dlatego misja Kościoła staje się jeszcze bardziej potrzebna. Chrystus nadal posyła swoich uczniów na „peryferie”: tam, gdzie ludzkie pytania spotykają się z Bożą miłością. Życie zakonne od zawsze było obecne właśnie na takich granicach. Od pierwszych wieków Kościoła aż po współczesność zakonnicy i zakonnice szli tam, gdzie inni nie mogli lub nie chcieli pójść: do nowych kultur, na odległe kontynenty, do miejsc naznaczonych ubóstwem lub cierpieniem.

Być misjonarzem nadziei i radości nie oznacza ignorowania trudności świata. Oznacza raczej wnoszenie światła Chrystusa właśnie w te trudności. Prawdziwa nadzieja rodzi się z wiary, a prawdziwa radość z komunii z Chrystusem. Dlatego tak ważna jest bliskość z Jezusem. Ewangelia mówi, że pierwsi uczniowie „pozostali z Nim”. Słuchali Go, przebywali z Nim, uczyli się od Niego. Tak samo każde powołanie zakonne musi mieć swoje źródło w tej bliskości. Modlitwa osobista, Eucharystia, adoracja Najświętszego Sakramentu czy nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusa nie są dodatkiem do życia zakonnego. Są jego sercem. To z nich rodzi się siła do służby ubogim, do towarzyszenia młodym, do leczenia zranionych serc i budowania wspólnot pojednania. Wspomniałem również, że pojednanie jest jedną z wielkich potrzeb współczesnego świata. Nasz świat jest zraniony konfliktami, niesprawiedliwością i podziałami. Wiele relacji między narodami, kulturami czy pokoleniami jest naznaczonych brakiem zaufania. Właśnie dlatego wspólnoty zakonne, które żyją autentycznie Ewangelią, mogą stać się znakiem nadziei. W ich życiu wspólnotowym ludzie powinni zobaczyć, że braterstwo jest możliwe, że przebaczenie jest możliwe, że miłość jest silniejsza niż podziały. Na końcu powiedziałem, że „nowe życie”, którego szuka współczesny świat, nie znajduje się w technologii, bogactwie ani władzy. Nowe życie znajduje się tylko w Jezusie Chrystusie: Tym, który wypełnia Prawo i daje życie wieczne.

Po zakończeniu Mszy Świętej zostałem zaproszony na śniadanie. Tam spotkałem siostrę Teresę, przełożoną karmelitanek, których klasztor znajduje się tuż obok ośrodka Lumko. Opowiedziała mi historię tego miejsca i zaprosiła, abym zobaczył klasztor. Najpierw weszliśmy do kaplicy, zbudowanej w formie tradycyjnej afrykańskiej chaty. Wnętrze było bardzo skromne, ale pełne ciszy i modlitwy. Było tam także miejsce dla świętych Karmelu, a szczególnie dla świętej Teresy od Dzieciątka Jezus. Potem zobaczyłem pomieszczenie, w którym siostry wypiekają komunikanty i hostie. Ta prosta praca nadal pomaga utrzymać wspólnotę. Spacerując po ogrodzie klasztornym, miałem wrażenie, że czas płynie tam inaczej. Cisza, modlitwa i proste życie sióstr tworzą przestrzeń pokoju, która przyciąga wielu ludzi szukających chwili wytchnienia.

Wracając tego dnia z Lumko, pomyślałem, że jesień, która zaczyna się właśnie tutaj w Afryce, niesie w sobie szczególną mądrość. Uczy, że życie nie zawsze jest czasem wzrostu i rozkwitu. Są także chwile ciszy, zbierania owoców i dojrzewania. Ale chrześcijańska nadzieja mówi nam coś więcej. Mówi, że w rękach Boga żadna pora roku nie jest końcem. Nawet wtedy, gdy wydaje się, że coś się kończy, Bóg już przygotowuje nowy początek. A tam, gdzie człowiek trwa przy Nim z ufnością, nawet jesień potrafi stać się zapowiedzią nowej wiosny.

✠ Henryk M. Jagodziński
NUNCJUSZ APOSTOLSKI W RPA, LESOTHO, NAMIBII, ESWATINI i BOTSWANIE

Pretoria, dnia 11 marca 2026 r.